Ağrı • Doğu Anadolu Bölgesi • Plaka 04
Tutak
Tutak, Murat Nehri kıyısında, Ağrı-Van karayolu üzerinde bulunan; tarım-hayvancılık, tarihî kale-kilise kalıntıları ve geniş kırsal yerleşim ağıyla şekillenen bir ilçedir.
İl
Ağrı
Bölge
Doğu Anadolu Bölgesi
Plaka
04
Nüfus
25.920
Hızlı geçiş
Tutak için hızlı işlemler
Hızlı Bilgiler
İlçeye ilk bakış
60 saniyede ilçe
Tutak kısa özeti
Tutak, Murat Nehri kıyısında, Ağrı-Van karayolu üzerinde bulunan; tarım-hayvancılık, tarihî kale-kilise kalıntıları ve geniş kırsal yerleşim ağıyla şekillenen bir ilçedir.
- İl
- Ağrı
- Bölge
- Doğu Anadolu Bölgesi
- Nüfus
- 25.920
- Yüzölçümü
- 1407 km²
- Rakım
- 1565 m
- Yoğunluk
- 18 kişi/km²
Kısa bilgi kartıBu özeti tek dokunuşla paylaş veya kopyala.
Keşif hafızası
Bu ilçeyi daha sonra kolayca bul
Favoriler ve son görüntülenenler yalnızca bu tarayıcıda saklanır; sunucuya gönderilmez.
0 favori
0 son görüntüleme
Favori ilçelerin
Henüz favori ilçe eklemedin.
Son görüntülediğin ilçeler
Tutak Nerede ve Hangi İle Bağlı?
İlçenin bağlı olduğu il, bölge ve temel konum bilgileri.
- İl
- Ağrı
- Bölge
- Doğu Anadolu Bölgesi
- Plaka
- 04
- Enlem
- 39.5386
- Boylam
- 42.7703
Tutak Nüfusu 2025 Kaç?
Nüfus, cinsiyet dağılımı ve varsa yıllık nüfus verileri.
- Nüfus
- 25.920 kişi
- Erkek
- 13.368 kişi
- Kadın
- 12.552 kişi
Tutak’nın Yüzölçümü, Rakımı ve İklimi
Yüzölçümü, rakım, iklim ve coğrafi yapı bilgileri.
- Yüzölçümü
- 1.407 km²
- Rakım
- 1.565 metre
- İklim
- Yüksek rakımlı sert karasal iklim görülür; kışlar uzun, çok soğuk ve kar yağışlı, yazlar kısa, serin-kurak karakterlidir. Don ve kar örtüsü tarım sezonunu ve ulaşımı etkiler.
Tutak Tarihi
İlçenin tarihçesi ve geçmişine dair bilgiler.
Tarihçe
Tutak yöresinin tarihi, Hurri-Mitanni ve Urartu dönemlerine kadar uzanan Yukarı Murat havzası yerleşimleriyle ilişkilendirilir. Bölge daha sonra Pers, Roma-Bizans, Selçuklu, İlhanlı, Karakoyunlu, Akkoyunlu, Safevi ve Osmanlı egemenliklerinin etkisinde kalmıştır. Osmanlı döneminde Van eyaletinin Bayazıt sancağına bağlı bir kaza olan Tutak, 1919 yılında ilçe statüsü kazanmıştır. Birinci Dünya Savaşı sırasında Rus işgaline uğrayan bölge, 1918’de kuvvetlerin çekilmesiyle yeniden Türk yönetimine geçmiştir. Cumhuriyet döneminde 1927’de merkezi Karaköse olan Ağrı vilayetine bağlanmış ve ilçe statüsünü sürdürmüştür. “Tutak” adının Farsça bir sözcükten, “tutulan yer” ifadesinden veya Selçuklu komutanı Tutak Bey’den geldiğine ilişkin üç ayrı anlatı vardır; kaynaklar tek bir görüş üzerinde birleşmez. Kan Kalesi, Zencir Kale, Karagöz Kilisesi, İsaabat Kilisesi ve Atabindi Köprüsü ilçenin farklı dönemlere ait kültürel mirasını temsil eder.
Kısa Tarihçe
Tutak yöresinin tarihi, Hurri-Mitanni ve Urartu dönemlerine kadar uzanan Yukarı Murat havzası yerleşimleriyle ilişkilendirilir. Bölge daha sonra Pers, Roma-Bizans, Selçuklu, İlhanlı, Karakoyunlu, Akkoyunlu, Safevi ve Osmanlı egemenliklerinin etkisinde kalmıştır.
Kuruluş
Osmanlı döneminde Van eyaletinin Bayazıt sancağına bağlı bir kaza olan Tutak, 1919 yılında ilçe statüsü kazanmıştır. | Cumhuriyet döneminde 1927’de merkezi Karaköse olan Ağrı vilayetine bağlanmış ve ilçe statüsünü sürdürmüştür.
Tutak Ekonomisi ve Geçim Kaynakları
Ekonomi, tarım, sanayi, ticaret ve istihdam başlıkları.
Ekonomi Özeti
Tutak ekonomisinin temelinde hayvancılık ve hayvancılığı destekleyen tarımsal faaliyetler bulunur. Geniş mera alanları koyun ve sığır yetiştiriciliğine elverişlidir; süt, canlı hayvan ve yem ürünleri başlıca ticari kalemlerdir.
Ekonomi
Tutak ekonomisinin temelinde hayvancılık ve hayvancılığı destekleyen tarımsal faaliyetler bulunur. Geniş mera alanları koyun ve sığır yetiştiriciliğine elverişlidir; süt, canlı hayvan ve yem ürünleri başlıca ticari kalemlerdir. Tutak Ovası ile Murat Nehri çevresinde arpa, buğday ve yem bitkileri yetiştirilir. İlçe merkezinde kamu hizmetleri, perakende, küçük tamir atölyeleri, un-yem faaliyetleri ve karayolu taşımacılığına bağlı işletmeler bulunur. Ağrı-Van yolundaki konum akaryakıt, yeme-içme, dinlenme ve servis hizmetleri için düzenli bir geçiş talebi yaratır. 2026 resmî turizm planında on bir konaklama tesisi kaydı yer almasına rağmen ilçenin turizm ekonomisi henüz sınırlıdır. Kale, kilise ve köprü kalıntıları için erişim, belgeleme ve koruma çalışmaları yapılması kültür rotası oluşturabilir. Süt toplama, soğuk zincir, yem üretimi ve mera ıslahı üretimde katma değeri artırabilecek başlıca alanlardır.
Tarım
Koyun-sığır yetiştiriciliği, süt üretimi, arpa, buğday ve yem bitkileri ile mera kullanımı başlıca faaliyetlerdir.
Hayvancılık
Koyun-sığır yetiştiriciliği, süt üretimi, arpa, buğday ve yem bitkileri ile mera kullanımı başlıca faaliyetlerdir | Tutak ekonomisinin temelinde hayvancılık ve hayvancılığı destekleyen tarımsal faaliyetler bulunur. Geniş mera alanları koyun ve sığır yetiştiriciliğine elverişlidir | Tutak Ovası ile Murat Nehri çevresinde arpa, buğday ve yem bitkileri yetiştirilir.
Sanayi
Un-yem, süt toplama, yapı malzemesi, briket, araç bakım ve küçük atölyeler düzeyinde sınırlı sanayi vardır.
Ticaret
Canlı hayvan, süt, yem ve tahıl ticareti ile transit yol üzerindeki akaryakıt, yeme-içme ve yolcu hizmetleri önemlidir.
İstihdam
İstihdam ağırlıkla tarım ve hayvancılık, kamu hizmetleri, eğitim-sağlık, perakende, ulaştırma ve küçük işletmelerde oluşur. İlçe SEGE-2022 sınıflaması 6. kademe düzeyindedir.
Tutak’da Gezilecek Yerler
Gezilecek yerler, turistik noktalar ve kültürel miras öğeleri.
Tutak’ya Nasıl Gidilir?
Ulaşım özeti, ana yollar ve mesafe bilgileri.
Ulaşım Özeti
Ağrı-Van karayolu ilçeden geçer; Tutak, Ağrı Merkez ile Patnos arasında önemli bir geçiş noktasıdır.
İl Merkezine Uzaklık
31.3
Havalimanına Uzaklık
25.4
Tutak’da Eğitim, Sağlık ve Sosyal Yaşam
Eğitim, sağlık ve sosyal yaşam verileri.
Eğitim Olanakları
- Eğitim
- MEB güncel göstergelerinde ilçede 87 okul/kurum yer almaktadır. İlçedeki yükseköğretim birimi sayısı 0 olarak doğrulandı; sayı aktif üniversite fakülte, yüksekokul veya meslek yüksekokulu birimlerini ifade eder.
Sağlık Hizmetleri
- Sağlık
- İlçede kamu hastanesi düzeyinde 1 kuruluş bulunmaktadır. Aile sağlığı merkezleri, 112 acil sağlık birimleri ve Ağrı merkezdeki ileri basamak hastaneler sevk zincirini tamamlar; sayı ADSM ve ASM’leri içermez.
- Sağlık Tesisleri
- Sağlık altyapısı özeti: İlçede kamu hastanesi düzeyinde 1 kuruluş bulunmaktadır. Aile sağlığı merkezleri, 112 acil sağlık birimleri ve Ağrı merkezdeki ileri basamak hastaneler sevk zincirini tamamlar, sayı ADSM ve ASM’leri içermez.
Sosyal ve Kültürel Yaşam
- Sosyal Yaşam
- Festivaller: Yerel kültür programları | kurtuluş ve millî bayram etkinlikleri | köy-yayla buluşmaları Yerel lezzetler: Haşıl | hengel | ayran aşı | yöresel peynir | tandır ekmeği | et yemekleri Spor ve etkinlik: Tutak ilçe stadı | okul spor salonları | açık futbol sahaları | Murat Nehri çevresi doğa rotaları
Tutak Belediyesi ve Resmi Bilgiler
Belediye, kaymakamlık, kod ve iletişim bilgileri.
- Telefon Kodu
- 472
- Posta Kodu
- 04700
- Mahalle
- 5
- TÜİK
- 1691
- NUTS
- TRA21
Nüfus Özeti
Coğrafya
Yönetim
Neden önemli?
Tutak, Murat Nehri kıyısında, Ağrı-Van karayolu üzerinde bulunan; tarım-hayvancılık, tarihî kale-kilise kalıntıları ve geniş kırsal yerleşim ağıyla şekillenen bir ilçedir. Tutak yöresinin tarihi, Hurri-Mitanni ve Urartu dönemlerine kadar uzanan Yukarı Murat havzası yerleşimleriyle ilişkilendirilir.
Veriler
Temel istatistikler
- Erkek
- 13.368
- Kadın
- 12.552
- Rakım
- 1565 m
- İklim
- Yüksek rakımlı sert karasal iklim görülür; kışlar uzun, çok soğuk ve kar yağışlı, yazlar kısa…
- SEGE-2022 skoru -1,254
- Türkiye sırası 961/973
- gelişmişlik kademesi 6/6
Geçmiş
Tarih ve zaman çizelgesi
- Antik Çağ
Antik Çağ
Tutak yöresinin tarihi, Hurri-Mitanni ve Urartu dönemlerine kadar uzanan Yukarı Murat havzası yerleşimleriyle ilişkilendirilir.
- Orta Çağ
Orta Çağ
Bölge daha sonra Pers, Roma-Bizans, Selçuklu, İlhanlı, Karakoyunlu, Akkoyunlu, Safevi ve Osmanlı egemenliklerinin etkisinde kalmıştır.
- 1919
Osmanlı dönemi
Osmanlı döneminde Van eyaletinin Bayazıt sancağına bağlı bir kaza olan Tutak, 1919 yılında ilçe statüsü kazanmıştır.
- 1927
Cumhuriyet dönemi
Cumhuriyet döneminde 1927’de merkezi Karaköse olan Ağrı vilayetine bağlanmış ve ilçe statüsünü sürdürmüştür. “Tutak” adının Farsça bir sözcükten, “tutulan yer” ifadesinden veya Selçuklu komutanı Tutak Bey’den geldiğine ilişkin üç ayrı anlatı vardır; kaynaklar tek bir görüş üzerinde birleşmez.
- İdari gelişim
Kuruluş ve idari statü
Osmanlı döneminde Van eyaletinin Bayazıt sancağına bağlı bir kaza olan Tutak, 1919 yılında ilçe statüsü kazanmıştır. | Cumhuriyet döneminde 1927’de merkezi Karaköse olan Ağrı vilayetine bağlanmış ve ilçe statüsünü sürdürmüştür.
Yakın çevre
Yakındaki ilçeler
Güven
Kaynaklar ve doğrulama
28toplam kaynak
17resmî kaynak
86/100otomatik kaynak puanı
yüksek_güvendoğrulama
Kaynak puanı otomatik veri yapısı değerlendirmesidir; insan editör onayı anlamına gelmez.
Veriyle Bak
İlçe İstatistikleri
Nüfus, yoğunluk ve temel göstergeleri daha kolay karşılaştırmak için görselleştir.
Nüfus Yoğunluğu
km² başına 18 kişi
Yıllara Göre Nüfus
Metin tabanlı nüfus özeti
- 2021
- 28.927
- 2022
- 27.864
- 2023
- 27.619
- 2024
- 26.776
- 2025
- 25.920
Erkek / Kadın Nüfus
Metin tabanlı cinsiyet dağılımı
- Erkek
- 13.368
- Kadın
- 12.552
Coğrafi Göstergeler
Farklı birimler birbirleriyle yarıştırılmadan ayrı ayrı gösterilir.
Yüzölçümü1.407 km²
İlçenin toplam alanı
Rakım1.565 m
Deniz seviyesine göre
Mahalle5
Kayıtlı mahalle sayısı
Yıllık nüfus verisi
| Yıl | Nüfus |
|---|---|
| 2020 | 29.987 |
| 2021 | 28.927 |
| 2022 | 27.864 |
| 2023 | 27.619 |
| 2024 | 26.776 |
| 2025 | 25.920 |
Harita
Haritada Keşfet →
Tutak konum bilgisi
39.5386, 42.7703
Hızlı Bağlantılar
Tutak için hızlı bağlantılar
İlgili ilçe sayfalarına, il ve bölge arşivlerine hızlıca geçiş yap.
Ağrı İlçeleri
Ağrı ilindeki diğer ilçeleri listele.
Ağrı İlçeleri →
Doğu Anadolu Bölgesi Bölgesi
Doğu Anadolu Bölgesi bölgesindeki ilçeleri keşfet.
Keşfet →
İlçe Karşılaştır
Tutak ilçesini başka ilçelerle karşılaştır.
Keşfet →
Tüm İlçeler
Türkiye ilçe arşivine geri dön.
Tüm İlçeler →
Haritada Aç
Tutak konumunu Google Maps üzerinde aç.
Keşfet →
Tutak, Ağrı’nın güneybatısında Murat Nehri’nin batı kıyısında, Ağrı-Van karayolu üzerinde kuruludur. Güncel ilçe yüzölçümü veri setlerinde 1407 km² olarak gösterilen ilçenin merkezi yaklaşık 1565 metre yükseltidedir ve 2025 nüfusu 25920’dir. Tutak Ovası, Murat Nehri ve kollarıyla sulanan tarım alanları sağlarken kuzey ve batıdaki dağlık alanlar geniş meralara dönüşür. Ekonomi koyun-sığır yetiştiriciliği, süt üretimi, arpa, buğday, yem bitkileri ve küçük ölçekli ticarete dayanır. İlçe, Ağrı ile Patnos-Van yönü arasındaki karayolu üzerinde bulunması nedeniyle yolcu taşımacılığı, akaryakıt ve yol üstü hizmetlerinden gelir elde eder. Kan Kalesi olarak bilinen kale kalıntısı, Karagöz ve İsaabat kiliseleri, Zencir Kale ve tarihî Atabindi Köprüsü kültür turizmi açısından önem taşır. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün 2026 planında ilçede toplam on bir konaklama tesisi kaydı yer alır; bunların çoğu küçük ölçeklidir. Kışlar sert ve uzun, yazlar kısa ve kuraktır. Dağınık köy yerleşimi eğitim, sağlık, ulaşım ve altyapı maliyetlerini artırır.
Kaynaklar
Kaynaklar ve Veri Güncelliği
Bu sayfadaki bilgiler resmî kurumlar, yerel yönetimler ve güvenilir yayınlardan derlenen verilerle hazırlanır.
Genel Kaynaklar
- agri.edu.tr agri.edu.tr
- agri.gov.tr agri.gov.tr
- agri.ktb.gov.tr agri.ktb.gov.tr
- agri.ktb.gov.tr agri.ktb.gov.tr
- agri.ktb.gov.tr agri.ktb.gov.tr
- agri.ktb.gov.tr agri.ktb.gov.tr
- agri.meb.gov.tr agri.meb.gov.tr
- agriism.saglik.gov.tr agriism.saglik.gov.tr
- data.tuik.gov.tr data.tuik.gov.tr
- dhmi.gov.tr dhmi.gov.tr
- github.com github.com
- listelese.com listelese.com
- nufusu.com nufusu.com
- ourairports.com ourairports.com
- sanayi.gov.tr sanayi.gov.tr
- sanayi.gov.tr sanayi.gov.tr
- tutak.gov.tr tutak.gov.tr
- tutak.gov.tr tutak.gov.tr
- tutak.meb.gov.tr tutak.meb.gov.tr
Ekonomi Kaynakları
- agri.edu.tr agri.edu.tr
- agri.ktb.gov.tr agri.ktb.gov.tr
- sanayi.gov.tr sanayi.gov.tr
- sanayi.gov.tr sanayi.gov.tr
Tarihçe Kaynakları
- agri.gov.tr agri.gov.tr
- agri.ktb.gov.tr agri.ktb.gov.tr
- tutak.gov.tr tutak.gov.tr
Turizm Kaynakları
- agri.ktb.gov.tr agri.ktb.gov.tr
- agri.ktb.gov.tr agri.ktb.gov.tr
- agri.ktb.gov.tr agri.ktb.gov.tr
Sağlık Kaynakları
- agriism.saglik.gov.tr agriism.saglik.gov.tr
Ulaşım Kaynakları
- dhmi.gov.tr dhmi.gov.tr
Nüfus Kaynakları
- nufusu.com nufusu.com
Eğitim Kaynakları
- tutak.meb.gov.tr tutak.meb.gov.tr