Muş • Doğu Anadolu Bölgesi • Plaka 49
Varto
Varto, Kayalıdere Urartu yerleşimi, Akdoğan-Hamurpet gölleri, Bingöl ve Şerafettin dağlarıyla tarih ve doğanın iç içe geçtiği yüksek rakımlı bir Muş ilçesidir.
İl
Muş
Bölge
Doğu Anadolu Bölgesi
Plaka
49
Nüfus
28.804
Hızlı geçiş
Varto için hızlı işlemler
Hızlı Bilgiler
İlçeye ilk bakış
60 saniyede ilçe
Varto kısa özeti
Varto, Kayalıdere Urartu yerleşimi, Akdoğan-Hamurpet gölleri, Bingöl ve Şerafettin dağlarıyla tarih ve doğanın iç içe geçtiği yüksek rakımlı bir Muş ilçesidir.
- İl
- Muş
- Bölge
- Doğu Anadolu Bölgesi
- Nüfus
- 28.804
- Yüzölçümü
- 1318 km²
- Rakım
- 1650 m
- Yoğunluk
- 22 kişi/km²
Kısa bilgi kartıBu özeti tek dokunuşla paylaş veya kopyala.
Keşif hafızası
Bu ilçeyi daha sonra kolayca bul
Favoriler ve son görüntülenenler yalnızca bu tarayıcıda saklanır; sunucuya gönderilmez.
0 favori
0 son görüntüleme
Favori ilçelerin
Henüz favori ilçe eklemedin.
Son görüntülediğin ilçeler
Varto Nerede ve Hangi İle Bağlı?
İlçenin bağlı olduğu il, bölge ve temel konum bilgileri.
- İl
- Muş
- Bölge
- Doğu Anadolu Bölgesi
- Plaka
- 49
- Enlem
- 39.1694
- Boylam
- 41.4542
Varto Nüfusu 2025 Kaç?
Nüfus, cinsiyet dağılımı ve varsa yıllık nüfus verileri.
- Nüfus
- 28.804 kişi
- Erkek
- 14.378 kişi
- Kadın
- 14.426 kişi
Varto’nın Yüzölçümü, Rakımı ve İklimi
Yüzölçümü, rakım, iklim ve coğrafi yapı bilgileri.
- Yüzölçümü
- 1.318 km²
- Rakım
- 1.650 metre
- İklim
- Sert karasal iklim görülür; yüksek rakım nedeniyle kışlar uzun, çok soğuk ve yoğun kar yağışlı, yazlar kısa, sıcak ve kuraktır.
Varto Tarihi
İlçenin tarihçesi ve geçmişine dair bilgiler.
Tarihçe
Varto’nun geçmişi Urartu dönemine ve daha eski yerleşim katmanlarına uzanır. İlçe sınırlarındaki Kayalıdere yerleşimi, Urartu Kralı II. Sarduri dönemine tarihlenen kale, tapınak, depo ve kaya mezarı kalıntılarıyla bölge tarihinin en önemli arkeolojik alanlarındandır. Varto adı da yöredeki Urartu mirasıyla ilişkilendirilen açıklamalara konu olmuştur. Bölge Orta Çağda Bizans, Selçuklu ve farklı yerel hanedanların hâkimiyet alanında kalmıştır. Osmanlı döneminde idari önemini korumuş, 1840’lardan itibaren kaymakam atandığına dair kayıtlar ilçe statüsünün köklülüğünü gösterir. Cumhuriyet döneminde ulaşım ve kamu hizmetleri gelişirken kırsal nüfus ve hayvancılık ekonomide belirleyici olmuştur. 1966 Varto depremi ilçe merkezi ve köylerde büyük yıkıma yol açmış, yerleşim dokusu sonraki yeniden yapılanma sürecinde önemli ölçüde değişmiştir. Bugün arkeolojik miras, göller, dağlar ve deprem hafızası Varto’nun tarihsel kimliğinin temel parçalarıdır.
Kısa Tarihçe
Varto’nun geçmişi Urartu dönemine ve daha eski yerleşim katmanlarına uzanır. İlçe sınırlarındaki Kayalıdere yerleşimi, Urartu Kralı II. Sarduri dönemine tarihlenen kale, tapınak, depo ve kaya mezarı kalıntılarıyla bölge tarihinin en önemli arkeolojik alanlarındandır.
Kuruluş
Osmanlı döneminde idari önemini korumuş, 1840’lardan itibaren kaymakam atandığına dair kayıtlar ilçe statüsünün köklülüğünü gösterir.
Varto Ekonomisi ve Geçim Kaynakları
Ekonomi, tarım, sanayi, ticaret ve istihdam başlıkları.
Ekonomi Özeti
Varto ekonomisi büyük ölçüde büyükbaş-küçükbaş hayvancılık, süt ürünleri, arıcılık, yem bitkileri ve kırsal ticarete dayanır.
Ekonomi
Varto ekonomisi büyük ölçüde büyükbaş-küçükbaş hayvancılık, süt ürünleri, arıcılık, yem bitkileri ve kırsal ticarete dayanır. Yayla ve mera alanları sürü hayvancılığını destekler. Gezginci ve yerleşik arıcılık ile bal üretimi yerel katma değer yaratır. Alabalık yetiştiriciliği ve su kaynaklarına dayalı küçük ölçekli üretim olanakları bulunmaktadır. Tarımda yem bitkileri ve aile ihtiyacına yönelik ürünler öne çıkar. Kayalıdere, Hamurpet gölleri ve dağ turizmi çevresinde rehberlik, konaklama, yeme-içme ve yerel ürün satışı geliştirilebilir.
Tarım
Yem bitkileri, sınırlı tahıl ve meyve üretimi yapılır; büyükbaş-küçükbaş hayvancılık, arıcılık ve bazı alanlarda alabalık yetiştiriciliği önemlidir.
Hayvancılık
Yem bitkileri, sınırlı tahıl ve meyve üretimi yapılır | büyükbaş-küçükbaş hayvancılık, arıcılık ve bazı alanlarda alabalık yetiştiriciliği önemlidir | Varto ekonomisi büyük ölçüde büyükbaş-küçükbaş hayvancılık, süt ürünleri, arıcılık, yem bitkileri ve kırsal ticarete dayanır. | Gezginci ve yerleşik arıcılık ile bal üretimi yerel katma değer yaratır. | Tarımda yem bitkileri ve aile ihtiyacına yönelik ürünler öne çıkar.
Sanayi
Süt ve peynir işleme, bal paketleme, yem, et ürünleri, alabalık işleme ve küçük ölçekli gıda üretimi potansiyeli vardır.
Ticaret
Kayalıdere, Hamurpet gölleri ve dağ turizmi çevresinde rehberlik, konaklama, yeme-içme ve yerel ürün satışı geliştirilebilir.
İstihdam
Hayvancılık, süt ürünleri, arıcılık, yem bitkileri, alabalık üretimi, kırsal ticaret ve doğa-kültür turizmi öne çıkar. Mevsimsellik, göç, kayıtlı istihdam, kadın ve gençlerin işgücüne katılımı ile mesleki beceri uyumu birlikte değerlendirilmelidir.
Varto’da Gezilecek Yerler
Gezilecek yerler, turistik noktalar ve kültürel miras öğeleri.
- Murat Nehri ve tarihi köprü rotası Haritada aç
- Kayalıdere Urartu Ören Yeri Haritada aç
- Büyük Hamurpet Gölü Haritada aç
- Küçük Hamurpet Gölü Haritada aç
- Bingöl Dağları Haritada aç
- Şerafettin Dağları Haritada aç
- Akdoğan-Hamurpet Gölleri Haritada aç
- Seferek ve Bingöl çayları Haritada aç
- Şerafettin ve Hanşeref dağları Haritada aç
- Kayalıdere Urartu kalesi ve kaya mezarı Haritada aç
- 1966 Varto depremi toplumsal hafızası Haritada aç
Varto’ya Nasıl Gidilir?
Ulaşım özeti, ana yollar ve mesafe bilgileri.
Ulaşım Özeti
Muş–Varto yolu | Varto–Bulanık bağlantısı | Karlıova, Solhan, Hınıs ve Tekman yönleri. İlçe içi ulaşım minibüs, servis ve taksiyle; köylere erişim karayoluyla sağlanır.
İl Merkezine Uzaklık
48.5
Havalimanına Uzaklık
50.2
Varto’da Eğitim, Sağlık ve Sosyal Yaşam
Eğitim, sağlık ve sosyal yaşam verileri.
Eğitim Olanakları
- Eğitim
- Temel ve ortaöğretim okulları, mesleki eğitim, halk eğitim ve taşımalı eğitim uygulamaları geniş kırsal yerleşim ağına hizmet verir.
Sağlık Hizmetleri
- Sağlık
- Varto Devlet Hastanesi ve ilçe sağlık birimleri, aile sağlığı merkezleri ve 112 acil hizmetleri temel sağlık ihtiyaçlarını karşılar.
- Sağlık Tesisleri
- Sağlık altyapısı özeti: Varto Devlet Hastanesi ve ilçe sağlık birimleri, aile sağlığı merkezleri ve 112 acil hizmetleri temel sağlık ihtiyaçlarını karşılar.
Sosyal ve Kültürel Yaşam
- Sosyal Yaşam
- Festivaller: Yerel kültür, yayla, bal ve doğa etkinlikleri | okul ve gençlik spor programları; güncel etkinlik takvimi yerel kurumların duyurularından izlenmelidir. Yerel lezzetler: Muş köftesi | çorti | herse | tandır ekmeği | Varto balı | peynir ve tereyağı | alabalık | yöresel et yemekleri Spor ve etkinlik: Doğa yürüyüşü | dağcılık | göl çevresi fotoğrafçılık | kırsal bisiklet | futbol ve okul sporları | kış doğa etkinlikleri
Varto Belediyesi ve Resmi Bilgiler
Belediye, kaymakamlık, kod ve iletişim bilgileri.
- Belediye
- Varto Belediyesi
- Kaymakamlık
- Varto Kaymakamlığı
- Telefon Kodu
- 436
- Posta Kodu
- 49600
- Mahalle
- 7
- TÜİK
- 1711
- NUTS
- TRB22
Nüfus Özeti
Coğrafya
Yönetim
Neden önemli?
Varto, Kayalıdere Urartu yerleşimi, Akdoğan-Hamurpet gölleri, Bingöl ve Şerafettin dağlarıyla tarih ve doğanın iç içe geçtiği yüksek rakımlı bir Muş ilçesidir. Varto’nun geçmişi Urartu dönemine ve daha eski yerleşim katmanlarına uzanır.
Veriler
Temel istatistikler
- Erkek
- 14.378
- Kadın
- 14.426
- Rakım
- 1650 m
- İklim
- Sert karasal iklim görülür; yüksek rakım nedeniyle kışlar uzun, çok soğuk ve yoğun kar yağışlı…
- SEGE-2022 skoru -0,844
- Türkiye sırası 865/973
- gelişmişlik kademesi 6/6
Geçmiş
Tarih ve zaman çizelgesi
- Antik Çağ
Antik Çağ
Varto’nun geçmişi Urartu dönemine ve daha eski yerleşim katmanlarına uzanır.
- Orta Çağ
Orta Çağ
Bölge Orta Çağda Bizans, Selçuklu ve farklı yerel hanedanların hâkimiyet alanında kalmıştır.
- 1840
Osmanlı dönemi
Osmanlı döneminde idari önemini korumuş, 1840’lardan itibaren kaymakam atandığına dair kayıtlar ilçe statüsünün köklülüğünü gösterir.
- Cumhuriyet dönemi
Cumhuriyet dönemi
Cumhuriyet döneminde ulaşım ve kamu hizmetleri gelişirken kırsal nüfus ve hayvancılık ekonomide belirleyici olmuştur.
- İdari gelişim
Kuruluş ve idari statü
Osmanlı döneminde idari önemini korumuş, 1840’lardan itibaren kaymakam atandığına dair kayıtlar ilçe statüsünün köklülüğünü gösterir.
Yakın çevre
Yakındaki ilçeler
Güven
Kaynaklar ve doğrulama
27toplam kaynak
15resmî kaynak
80/100otomatik kaynak puanı
yüksek_güvendoğrulama
Kaynak puanı otomatik veri yapısı değerlendirmesidir; insan editör onayı anlamına gelmez.
Veriyle Bak
İlçe İstatistikleri
Nüfus, yoğunluk ve temel göstergeleri daha kolay karşılaştırmak için görselleştir.
Nüfus Yoğunluğu
km² başına 22 kişi
Yıllara Göre Nüfus
Metin tabanlı nüfus özeti
- 2021
- 30.982
- 2022
- 30.267
- 2023
- 30.183
- 2024
- 29.174
- 2025
- 28.804
Erkek / Kadın Nüfus
Metin tabanlı cinsiyet dağılımı
- Erkek
- 14.378
- Kadın
- 14.426
Coğrafi Göstergeler
Farklı birimler birbirleriyle yarıştırılmadan ayrı ayrı gösterilir.
Yüzölçümü1.318 km²
İlçenin toplam alanı
Rakım1.650 m
Deniz seviyesine göre
Mahalle7
Kayıtlı mahalle sayısı
Yıllık nüfus verisi
| Yıl | Nüfus |
|---|---|
| 2020 | 31.261 |
| 2021 | 30.982 |
| 2022 | 30.267 |
| 2023 | 30.183 |
| 2024 | 29.174 |
| 2025 | 28.804 |
Harita
Haritada Keşfet →
Varto konum bilgisi
39.1694, 41.4542
Hızlı Bağlantılar
Varto için hızlı bağlantılar
İlgili ilçe sayfalarına, il ve bölge arşivlerine hızlıca geçiş yap.
Muş İlçeleri
Muş ilindeki diğer ilçeleri listele.
Muş İlçeleri →
Doğu Anadolu Bölgesi Bölgesi
Doğu Anadolu Bölgesi bölgesindeki ilçeleri keşfet.
Keşfet →
İlçe Karşılaştır
Varto ilçesini başka ilçelerle karşılaştır.
Keşfet →
Tüm İlçeler
Türkiye ilçe arşivine geri dön.
Tüm İlçeler →
Haritada Aç
Varto konumunu Google Maps üzerinde aç.
Keşfet →
Varto, 2025 ADNKS verilerine göre 28804 nüfusa ve yaklaşık 1318 km² yüzölçümüne sahiptir. Muş’un kuzeyinde bulunan ilçe, Bingöl, Şerafettin ve Hanşeref dağlarıyla çevrili yüksek bir plato ve ova sisteminde yer alır. Akdoğan adıyla da bilinen Büyük ve Küçük Hamurpet gölleri, akarsular, yaylalar ve geniş meralar ilçenin başlıca doğal değerleridir. Kayalıdere Urartu yerleşimi tarih turizmi açısından öne çıkar. İlçe ekonomisi hayvancılık, arıcılık, yem bitkileri, sınırlı tarım ve küçük ticarete dayanır. Uzun, karlı kışlar ve dağlık arazi ulaşım ile yerleşim koşullarını etkiler.
Kaynaklar
Kaynaklar ve Veri Güncelliği
Bu sayfadaki bilgiler resmî kurumlar, yerel yönetimler ve güvenilir yayınlardan derlenen verilerle hazırlanır.
Genel Kaynaklar
- daka.org.tr daka.org.tr
- dhmi.gov.tr dhmi.gov.tr
- github.com github.com
- github.com github.com
- ka.gov.tr ka.gov.tr
- mus.gov.tr mus.gov.tr
- mus.gov.tr mus.gov.tr
- mus.ktb.gov.tr mus.ktb.gov.tr
- mus.ktb.gov.tr mus.ktb.gov.tr
- mus.ktb.gov.tr mus.ktb.gov.tr
- mus.tarimorman.gov.tr mus.tarimorman.gov.tr
- nip.tuik.gov.tr nip.tuik.gov.tr
- nufusu.com nufusu.com
- nufusu.com nufusu.com
- ourairports.com ourairports.com
- sanayi.gov.tr sanayi.gov.tr
- veriportali.tuik.gov.tr veriportali.tuik.gov.tr
- veriportali.tuik.gov.tr veriportali.tuik.gov.tr
Ekonomi Kaynakları
- daka.org.tr daka.org.tr
- mus.gov.tr mus.gov.tr
- mus.tarimorman.gov.tr mus.tarimorman.gov.tr
- sanayi.gov.tr sanayi.gov.tr
Ulaşım Kaynakları
- dhmi.gov.tr dhmi.gov.tr
Nüfus Kaynakları
- github.com github.com
- nip.tuik.gov.tr nip.tuik.gov.tr
- nufusu.com nufusu.com
- nufusu.com nufusu.com
- veriportali.tuik.gov.tr veriportali.tuik.gov.tr
- veriportali.tuik.gov.tr veriportali.tuik.gov.tr
Tarihçe Kaynakları
- mus.gov.tr mus.gov.tr
- mus.ktb.gov.tr mus.ktb.gov.tr
- mus.ktb.gov.tr mus.ktb.gov.tr
Turizm Kaynakları
- mus.ktb.gov.tr mus.ktb.gov.tr
- mus.ktb.gov.tr mus.ktb.gov.tr
- mus.ktb.gov.tr mus.ktb.gov.tr