Artvin • Karadeniz Bölgesi • Plaka 08
Merkez
Çoruh Vadisi’nin dik yamaçlarına kurulan Artvin Merkez, tarihî yapıları, üniversitesi, Kafkasör Yaylası ve Hatila Vadisi ile ilin idari ve kültürel odağıdır.
İlçeye ilk bakış
Merkez Nerede ve Hangi İle Bağlı?
İlçenin bağlı olduğu il, bölge ve temel konum bilgileri.
Merkez nerede?
Merkez, Artvin iline bağlı ve Karadeniz Bölgesi Bölgesi’nde yer alan bir ilçedir.
- İl
- Artvin
- Bölge
- Karadeniz Bölgesi
- Plaka
- 08
- Enlem
- 41.183200
- Boylam
- 41.831000
Merkez Nüfusu 2025 Kaç?
Nüfus, cinsiyet dağılımı ve varsa yıllık nüfus verileri.
Merkez nüfusu kaç?
Merkez’nın 2025 yılı nüfusu 35.710 kişi.
- Nüfus
- 35.710 kişi
- Erkek
- 17.366 kişi
- Kadın
- 18.344 kişi
Merkez’nın Yüzölçümü, Rakımı ve İklimi
Yüzölçümü, rakım, iklim ve coğrafi yapı bilgileri.
Merkez yüzölçümü ve rakımı nedir?
Merkez’nın yüzölçümü 1.141 km². İlçenin ortalama rakımı 530 metre.
- Yüzölçümü
- 1.141 km²
- Rakım
- 530 metre
- İklim
- Çoruh vadisi ile yüksek dağlık alanlar arasında değişen geçiş iklimi görülür; kışlar soğuk ve kar yağışlı, yazlar vadide daha sıcak, yükseklerde serindir.
Merkez Tarihi
İlçenin tarihçesi ve geçmişine dair bilgiler.
Tarihçe
Artvin Merkez ve çevresi, Çoruh havzasının Kafkasya ile Anadolu arasındaki geçiş konumu nedeniyle eski çağlardan beri farklı toplulukların yerleştiği bir alandır. Orta Çağ’da bölge, Tao-Klarceti kültür çevresinin önemli yerleşim ve savunma hatlarından biri olmuş; Artvin Kalesi ile Dolishane gibi yapılar bu tarihsel birikimi yansıtmıştır. Bölge daha sonra Osmanlı yönetimine girmiş ve Çoruh vadisindeki ticaret-yönetim güzergâhları üzerinde gelişmiştir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında Rus idaresinde kalan Artvin, 1921’de yeniden Türkiye sınırlarına katılmıştır. Cumhuriyet döneminde il merkezi statüsü, Çoruh adıyla yürütülen idari düzenlemeler ve 1956’da Artvin adının yeniden kullanılmasıyla bugünkü biçimini kazanmıştır. Kentin yamaçlara yayılan dokusu, tarihî mahalleleri ve kamu yapıları bu uzun idari geçmişin izlerini taşır.
Merkez Ekonomisi ve Geçim Kaynakları
Ekonomi, tarım, sanayi, ticaret ve istihdam başlıkları.
Ekonomi Özeti
Kamu hizmetleri, üniversite, ticaret, turizm, ormancılık ve küçük ölçekli üretim Artvin Merkez ekonomisinin temelini oluşturur.
Ekonomi
İlçe ekonomisinde valilik ve diğer kamu kurumları, Artvin Çoruh Üniversitesi, eğitim-sağlık hizmetleri, perakende ticaret ve küçük ölçekli işletmeler belirleyicidir. Ormancılık, arıcılık ve yakın kırsal mahallelerde hayvancılık ek gelir yaratır. Kafkasör, Hatila Vadisi, Atabarı ve tarihî kent dokusu turizm ve konaklama hizmetlerini destekler. Çoruh vadisindeki baraj ve enerji yatırımları il genelindeki ekonomik hareketliliğe yansır. Dik arazi büyük ölçekli sanayi alanlarını sınırlar; buna karşılık hizmetler, yerel ürün satışları ve kamu istihdamı öne çıkar. Üniversite öğrencileri kiralık konut, yeme-içme ve ulaşım talebini artırır. İlçe düzeyinde güncel GSYH yayımlanmadığından ekonomik büyüklük il göstergeleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Tarım
Kırsal kesimde arıcılık, küçükbaş-büyükbaş hayvancılık, yem bitkileri, bahçe tarımı ve sınırlı meyvecilik yapılır.
Sanayi
Büyük sanayi alanları sınırlıdır; küçük sanayi sitesi, yapı, bakım-onarım, gıda işleme ve ormancılık bağlantılı atölyeler yerel ölçekte faaliyet gösterir.
Ticaret
Kamu kurumları, üniversite, perakende, konaklama, yeme-içme ve ulaşım hizmetleri kent merkezindeki ticaretin ana kaynaklarıdır.
İstihdam
Kamu hizmetleri, üniversite, ticaret, turizm, ormancılık ve küçük ölçekli üretim Artvin Merkez ekonomisinin temelini oluşturur. İlçedeki istihdam kamu hizmetleri, tarım-orman, ticaret, ulaştırma, turizm ve küçük işletmeler arasında dağılır. Mevsimsellik, göç, arazi kısıtları ve erişim koşulları işgücü yapısını etkiler; ilçe düzeyinde güncel resmî istihdam oranı yayımlanmadığından nitel değerlendirme yapılmıştır.
Merkez’da Gezilecek Yerler
Gezilecek yerler, turistik noktalar ve kültürel miras öğeleri.
- Artvin Kalesi
- Kafkasör Yaylası
- Hatila Vadisi Millî Parkı
- Atabarı Kayak Merkezi
- Dolishane Manastırı
- Atatepe
- Artvin Valiliği
- Artvin Çoruh Üniversitesi Seyitler Yerleşkesi
- Artvin Devlet Hastanesi
- Artvin Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi
- Kafkasör
- Artvin Çarşı Camii
- Geleneksel yamaç yerleşim dokusu
Merkez Belediyesi ve Resmi Bilgiler
Belediye, kaymakamlık, kod ve iletişim bilgileri.
- Belediye
- Artvin Belediyesi - https://artvin.bel.tr/
- Kaymakamlık
- Artvin Valiliği - https://www.artvin.gov.tr/
- Telefon Kodu
- 466
- Posta Kodu
- 08000
- Mahalle
- 7
- TÜİK
- 1152
- NUTS
- TR905
Nüfus Özeti
Coğrafya
Yönetim
İlçe İstatistikleri
Nüfus, yoğunluk ve temel göstergeleri daha kolay karşılaştırmak için görselleştir.
Yıllara Göre Nüfus
Grafik verisi yakında.
Erkek / Kadın Nüfus
Grafik verisi yakında.
Coğrafi Veri Özeti
Grafik verisi yakında.
Yıllık nüfus verisi
| Yıl | Nüfus |
|---|---|
| 2020 | 34.007 |
| 2021 | 34.537 |
| 2022 | 36.133 |
| 2023 | 35.929 |
| 2024 | 36.071 |
| 2025 | 35.710 |
Merkez konum bilgisi
41.183200, 41.831000
Merkez için hızlı bağlantılar
İlgili ilçe sayfalarına, il ve bölge arşivlerine hızlıca geçiş yap.
Merkez, Artvin ilinin Karadeniz Bölgesi’ndeki dokuz ilçesinden biridir. 2025 ADNKS sonucuna göre ilçenin nüfusu 35710 kişidir; yüzölçümü 1141 km², belediye mahalle sayısı 7 ve ilçe merkezi için kullanılan gösterge rakım 530 metredir. Çoruh Vadisi’nin dik yamaçlarına kurulan Artvin Merkez, tarihî yapıları, üniversitesi, Kafkasör Yaylası ve Hatila Vadisi ile ilin idari ve kültürel odağıdır. Çoruh Nehri vadisinin dik yamaçları, Hatila Vadisi, ormanlık dağlar ve Kafkasör çevresindeki yüksek yaylalar ilçenin doğal çerçevesini oluşturur. Çoruh vadisi ile yüksek dağlık alanlar arasında değişen geçiş iklimi görülür; kışlar soğuk ve kar yağışlı, yazlar vadide daha sıcak, yükseklerde serindir. İlçenin yerleşim düzeni dağlık topografya, vadi ve kıyı koşulları ile ulaşım güzergâhlarının etkisi altında gelişmiştir. Merkez ile kırsal yerleşimler arasında nüfus yoğunluğu, hizmetlere erişim ve ekonomik faaliyet bakımından belirgin farklar bulunur. İlçede eğitim hizmetleri Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okul ve kurumlarca, sağlık hizmetleri ise hastane, aile sağlığı, toplum sağlığı ve 112 birimleri tarafından yürütülür. Kamu hizmetleri, üniversite, ticaret, turizm, ormancılık ve küçük ölçekli üretim Artvin Merkez ekonomisinin temelini oluşturur. Ulaşımın ana omurgasını D010 Artvin–Borçka–Hopa yolu, D950 Artvin–Yusufeli–Erzurum yolu oluşturur. Doğal ve kültürel değerlerin korunması, heyelan-taşkın ve deprem tehlikesinin adres bazında değerlendirilmesi, kırsal nüfusun desteklenmesi ve plansız yapılaşmanın önlenmesi ilçenin sürdürülebilir gelişimi açısından önem taşır.
Diğer İlçe Bilgileri
İlçeye ait diğer güncel ve yararlı bilgiler.
167531
41.183200,41.831000
41.183200
41.831000
Kaynaklar ve Veri Güncelliği
Bu sayfadaki bilgiler resmî kurumlar, yerel yönetimler ve güvenilir yayınlardan derlenen verilerle hazırlanır.
Genel Kaynaklar
- Artvin Valiliği coğrafya: https://www.artvin.gov.tr/cografi-durum
- Artvin Valiliği ilçeler: https://www.artvin.gov.tr/ilcelerimiz
- Artvin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü: https://artvin.ktb.gov.tr/
- Artvin İl Sağlık Müdürlüğü: https://artvinism.saglik.gov.tr/TR-74402/hastanelerimiz.html
- Cami açık adres dizini: https://listelese.com/artvin-merkez/camiler-listesi
- ETBİS il-ilçe kodları: https://etbis-pminio.ticaret.gov.tr/etbis-cms/Bildirim/Bildirimlerde_Kullanilacak_il_ilce_kodlari.xlsx
- Merkez Belediyesi: https://artvin.bel.tr/
- Merkez Kaymakamlığı: https://www.artvin.gov.tr/
- Merkez İlçe/İl MEB: https://artvin.meb.gov.tr/
- TÜİK ADNKS 2025: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2025-54184
- TÜİK İl GSYH 2024: https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/53930
Tarihçe Kaynakları
- Artvin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü: https://artvin.ktb.gov.tr/
- Merkez Belediyesi: https://artvin.bel.tr/
- Merkez Kaymakamlığı: https://www.artvin.gov.tr/
- Artvin Valiliği: https://www.artvin.gov.tr/ilcelerimiz
Ekonomi Kaynakları
- Merkez Belediyesi: https://artvin.bel.tr/
- Merkez İlçe/İl MEB: https://artvin.meb.gov.tr/
- Artvin Valiliği: https://www.artvin.gov.tr/ilcelerimiz
- Artvin Çoruh Üniversitesi: https://www.artvin.edu.tr/
- TÜİK İl Bazında GSYH 2024: https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/53930