Batman • Güneydoğu Anadolu Bölgesi • Plaka 72
Merkez
Merkez, Türkiye'nin petrol üretimiyle büyüyen en belirgin kentlerinden biri olan; rafineri, enerji, organize sanayi, üniversite, havalimanı ve hızla gelişen hizmet sektörüyle ilin ekonomik ve idarî merkezidir. 2025 ADNKS verisine göre ilçenin nüfusu 517.785 kişidir.
İlçeye ilk bakış
Merkez Nerede ve Hangi İle Bağlı?
İlçenin bağlı olduğu il, bölge ve temel konum bilgileri.
Merkez nerede?
Merkez, Batman iline bağlı ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi Bölgesi’nde yer alan bir ilçedir.
- İl
- Batman
- Bölge
- Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- Plaka
- 72
Merkez Nüfusu 2025 Kaç?
Nüfus, cinsiyet dağılımı ve varsa yıllık nüfus verileri.
Merkez nüfusu kaç?
Merkez’nın 2025 yılı nüfusu 517.785 kişi.
- Nüfus
- 517.785 kişi
- Erkek
- 259.906 kişi
- Kadın
- 257.879 kişi
Merkez’nın Yüzölçümü, Rakımı ve İklimi
Yüzölçümü, rakım, iklim ve coğrafi yapı bilgileri.
Merkez yüzölçümü ve rakımı nedir?
Merkez’nın yüzölçümü 653 km². İlçenin ortalama rakımı 570 metre.
- Yüzölçümü
- 653 km²
- Rakım
- 570 metre
- İklim
- Yazları çok sıcak ve kurak, kışları serin-soğuk ve yağışlı karasal iklim görülür; ilkbahar yağışları ve kısa süreli şiddetli sağanaklar önemlidir.
Merkez Tarihi
İlçenin tarihçesi ve geçmişine dair bilgiler.
Tarihçe
Batman Merkez'in yakın çevresinde tarih öncesi yerleşim izleri bulunsa da modern kentin gelişimi büyük ölçüde 20. yüzyıldaki petrol aramalarıyla şekillenmiştir. İl merkezi çevresindeki İluh yerleşimi, demiryolunun 1944 yılında bölgeye ulaşması ve Raman Dağı'nda ticari petrol üretiminin başlamasıyla hızlı nüfus artışı yaşamıştır. 1947 yılında bucak, 1957 yılında Siirt'e bağlı ilçe olan Batman; rafineri, petrol boru hatları, TPAO tesisleri ve işçi mahalleleri çevresinde planlı ve plansız biçimde genişlemiştir. Petrol sanayisinin oluşturduğu istihdam, çevre ilçe ve köylerden yoğun göç çekerek Batman'ı kısa sürede büyük bir şehir hâline getirmiştir. 16 Mayıs 1990 tarihli 3647 sayılı kanunla Batman ili kurulmuş ve kent il merkezi olmuştur. Günümüzde Batman Müzesi, Mor Kiryakus Manastırı çevresi, Malabadi ve Hasankeyf rotalarına yakınlığı ile modern petrol-endüstri tarihi kentin kültürel kimliğini tamamlamaktadır.
Merkez Ekonomisi ve Geçim Kaynakları
Ekonomi, tarım, sanayi, ticaret ve istihdam başlıkları.
Ekonomi Özeti
Başlıca alanlar: petrol ve enerji, rafineri, organize sanayi, tekstil, gıda, yapı malzemeleri, lojistik, inşaat, ticaret, sağlık ve eğitim.
Ekonomi
Merkez ilçe ekonomisinde ham petrol üretimi, rafineri ve enerji hizmetleri, petrol ekipmanları, organize sanayi, tekstil, gıda, yapı malzemeleri, lojistik, inşaat, perakende, sağlık, eğitim, üniversite ve kamu hizmetleri öne çıkar. İlçe düzeyinde düzenli yayımlanan karşılaştırılabilir GSYH, kişi başı gelir, işsizlik ve sektör payı serisi bulunmadığından sayısal tahmin kullanılmamıştır.
Tarım
Merkez ilçenin kırsal alanlarında buğday, arpa, mercimek, pamuk, mısır, yem bitkileri ve sebze üretimi yapılır; sulanabilir alanlarda ürün çeşitliliği artar ve hayvancılık tamamlayıcı faaliyettir.
Sanayi
Sanayi faaliyetleri ilçeye göre petrol ve enerji, rafineri yan hizmetleri, tekstil, gıda, yapı malzemeleri, tarımsal ürün işleme, makine-bakım ve küçük imalat alanlarında görülür.
Ticaret
İlçe merkezi perakende, pazar, tarımsal ürün ve girdi ticareti, ulaştırma, yeme-içme ve kamu hizmetlerinin toplandığı başlıca ticaret alanıdır.
İstihdam
İstihdam ağırlığı petrol ve enerji, rafineri, organize sanayi, tekstil, gıda, yapı malzemeleri, lojistik, inşaat, ticaret, sağlık ve eğitim alanlarında yoğunlaşır; güncel resmî ilçe istihdam oranı bulunmadığından oran verilmedi.
Merkez’da Gezilecek Yerler
Gezilecek yerler, turistik noktalar ve kültürel miras öğeleri.
- Batman Müzesi
- Hasankeyf Müzesi bağlantılı arkeoloji rotaları
- Mor Kiryakus Manastırı
- El-Rızk ve Hasankeyf güzergâhı
- Batman Çayı kıyıları
- Kıra Dağı seyir alanları
- petrol ve endüstri mirası noktaları
- Batman Valiliği ve Merkez ilçe birimleri
- Batman Belediyesi
- ilçe sağlık birimleri
- ilçe eğitim kurumları
- ilçe merkezi
- Petrol kenti ve işçi kültürü
- İluh yerleşim hafızası
- demiryolu ve rafineri tarihi
- Batman Müzesi arkeolojik koleksiyonları
- Süryani ve Mezopotamya kültür izleri
Merkez Belediyesi ve Resmi Bilgiler
Belediye, kaymakamlık, kod ve iletişim bilgileri.
- Belediye
- Batman Belediyesi
- Kaymakamlık
- Batman Valiliği ve Merkez ilçe birimleri
- Telefon Kodu
- 488
- Posta Kodu
- 72000
- Mahalle
- 49
- TÜİK
- 1174
- NUTS
- TRC32
Nüfus Özeti
Coğrafya
Yönetim
İlçe İstatistikleri
Nüfus, yoğunluk ve temel göstergeleri daha kolay karşılaştırmak için görselleştir.
Yıllara Göre Nüfus
Grafik verisi yakında.
Erkek / Kadın Nüfus
Grafik verisi yakında.
Coğrafi Veri Özeti
Grafik verisi yakında.
Yıllık nüfus verisi
| Yıl | Nüfus |
|---|---|
| 2020 | 471.498 |
| 2021 | 477.456 |
| 2022 | 487.000 |
| 2023 | 491.811 |
| 2024 | 506.322 |
| 2025 | 517.785 |
Merkez için hızlı bağlantılar
İlgili ilçe sayfalarına, il ve bölge arşivlerine hızlıca geçiş yap.
Merkez, Batman ilinin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki 6 ilçesinden biridir. Türkiye'nin petrol üretimiyle büyüyen en belirgin kentlerinden biri olan; rafineri, enerji, organize sanayi, üniversite, havalimanı ve hızla gelişen hizmet sektörüyle ilin ekonomik ve idarî merkezidir. İlçenin 2025 nüfusu 517.785 kişi, yüzölçümü 653 km² ve ilçe merkezinin yaklaşık rakımı 570 metredir. Batman Çayı havzası, Dicle'ye açılan düzlükler, Raman Dağı ve Kıra Dağı çevresi, tarım ovaları, bozkır ve akarsu koridorları doğal yapıyı oluşturur. Yazları çok sıcak ve kurak, kışları serin-soğuk ve yağışlı karasal iklim görülür; ilkbahar yağışları ve kısa süreli şiddetli sağanaklar önemlidir. Yerleşim yapısı ilçe merkezi, beldeler, mahalleler, köyler ve ilçeye göre ova ya da dağ vadilerine yayılan kırsal yerleşimlerden oluşur. Ekonomik yaşamda petrol ve enerji, rafineri, organize sanayi, tekstil, gıda, yapı malzemeleri, lojistik, inşaat, ticaret, sağlık ve eğitim başlıca alanlardır. Ziyaretçiler için Batman Müzesi, Hasankeyf Müzesi bağlantılı arkeoloji rotaları, Mor Kiryakus Manastırı, El-Rızk ve Hasankeyf güzergâhı, Batman Çayı kıyıları, Kıra Dağı seyir alanları, petrol ve endüstri mirası noktaları öne çıkan duraklar arasındadır. Su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı, petrol ve sanayi alanlarının çevresel yönetimi, kırsal kalkınma, tarihî eserlerin korunması ve deprem-taşkın duyarlılığının dikkate alınması yerel planlamada önem taşır.
Diğer İlçe Bilgileri
İlçeye ait diğer güncel ve yararlı bilgiler.
662626
Kaynaklar ve Veri Güncelliği
Bu sayfadaki bilgiler resmî kurumlar, yerel yönetimler ve güvenilir yayınlardan derlenen verilerle hazırlanır.
Genel Kaynaklar
- batman.gov.tr batman.gov.tr
- batman.gov.tr batman.gov.tr
- harita.gov.tr harita.gov.tr
- nip.tuik.gov.tr nip.tuik.gov.tr
- nufusu.com nufusu.com
- nufusu.com nufusu.com
- veriportali.tuik.gov.tr veriportali.tuik.gov.tr
Tarihçe Kaynakları
- batman.gov.tr batman.gov.tr
- batman.ktb.gov.tr batman.ktb.gov.tr
- besiri.gov.tr besiri.gov.tr
- gercus.gov.tr gercus.gov.tr
- kozluk.gov.tr kozluk.gov.tr
- sason.gov.tr sason.gov.tr
Ekonomi Kaynakları
- batman.tarimorman.gov.tr batman.tarimorman.gov.tr
- batso.org.tr batso.org.tr
- dika.org.tr dika.org.tr
- tpao.gov.tr tpao.gov.tr
- tupras.com.tr tupras.com.tr